AVIF ve WebP ile Görsel Optimizasyonu: srcset, sizes ve Kalite

AVIF, WebP ve JPEG seçimi, kalite testi, srcset/sizes hesabı, picture yedeği ve LCP görselinde lazy hatası; WordPress boyut denetimi ve WP-CLI komutları.
Teknik özet
Teknoloji
AVIF, WebP, JPEG, HTML picture/srcset/sizes, fetchpriority, WordPress, WP-CLI
Konu
Görsel formatı, kalite ve responsive görsel sunumu
Seviye
Orta
Ön koşullar
  • Temel HTML ve CSS bilgisi
  • WordPress medya kütüphanesine yönetici erişimi
  • Tarayıcı geliştirici araçlarını kullanabilme
Bu yazıda8 bölüm

Bir kurumsal sayfa yavaş açılıyorsa önce görsellere bakın. Kurumsal sitelerde sayfa ağırlığının en büyük kalemi neredeyse her zaman hero fotoğrafları, referans logoları ve proje görselleridir; çoğu da gösterildiği boyutun birkaç katı genişlikte, yanlış formatta ve yanlış öncelikle iner. Bu rehber format seçimini, kalite ayarını, srcset/sizes hesabını ve LCP görselinin önceliklendirilmesini pratik kontrol sırasıyla ele alıyor. Metriklerin genel tanımı için LCP, INP ve CLS’yi anlatan hızlandırma rehberine bakabilirsiniz; burada doğrudan görsellerle çalışıyoruz.

Görsel formatları karşılaştırması

Format, görselin içeriğine göre seçilir. Fotoğraf ile düz renkli bir diyagram aynı sıkıştırma yaklaşımından fayda görmez; birinde renk geçişleri, diğerinde keskin kenarlar korunmak zorundadır. Kurumsal sitelerde karşılaşılan ana formatların pratik farkları:

Format Güçlü yanı Sınırlaması Tipik kullanım
AVIF Aynı algısal kalitede genellikle en küçük dosya; alfa kanalı, HDR Kodlama yavaş ve CPU yoğun; eski tarayıcılarda yok Hero ve içerik fotoğrafları
WebP Kayıplı ve kayıpsız mod, alfa, hızlı kodlama, çok geniş destek Yüksek kalitede AVIF’e göre daha büyük Genel amaçlı yedek ve ara format
JPEG Evrensel destek, progressive mod Alfa yok; düşük kalitede blok bozulması Son yedek (fallback)
PNG Kayıpsız, keskin kenarlar Fotoğrafta çok büyük dosya Ekran görüntüsü, şeffaf grafik (WebP kayıpsız alternatifi)
SVG Vektör, her çözünürlükte keskin Karmaşık çizimlerde büyük DOM; güvenlik denetimi gerekir Logo, ikon, basit illüstrasyon

Sahada en sık gördüğümüz israf, logo ve ikonların PNG ya da JPEG olarak basılmasıdır. Vektör kaynağı varsa SVG kullanın ve dosyayı SVGO gibi bir optimizasyon aracından geçirip editör meta verilerini temizleyin. Bir uyarı: SVG betik içerebilir. Kullanıcıların SVG yükleyebildiği sistemlerde yükleme yetkisini yalnız güvenilir rollerle sınırlayın.

Kalite ayarı ve sıkıştırma

Formatlar arasında “kalite” sayıları birbirine eşdeğer değildir. JPEG için 80, WebP için 80 ve AVIF için 80, farklı kodlayıcılarda farklı sonuç verir. Sabit bir sayı ezberlemek yerine kendi görsel setiniz üzerinde karşılaştırma yapın. Ezber sayı işe yaramaz. İzlediğimiz yöntem şu:

  1. Sitenizi temsil eden 5–10 görsel seçin: insan yüzü içeren fotoğraf, ince detaylı teknik fotoğraf (kablo, rack), düz renkli alan içeren görsel ve metin içeren görsel.
  2. Her biri için birkaç kalite seviyesinde çıktı üretin.
  3. Görselleri gerçek gösterim boyutunda, yan yana inceleyin. Düz renk geçişlerinde bantlanma ve keskin kenarlarda halkalanma ilk bozulan yerlerdir.
  4. Kabul edilebilir en düşük seviyeyi format bazında kayda geçirin ve bu değeri otomasyonda sabitleyin.

Komut satırında üretim için Google’ın cwebp aracı ve libavif ile gelen avifenc yaygın kullanılır:

# WebP: kalite 0–100 ölçeğinde
cwebp -q 78 hero.jpg -o hero.webp

# AVIF (libavif 1.0 ve sonrası): -q kalite, -s hız (0 en yavaş/en verimli, 10 en hızlı)
avifenc -q 60 -s 6 hero.jpg hero.avif

# Toplu dönüşüm örneği (ImageMagick 7)
for f in *.jpg; do magick "$f" -quality 78 "${f%.jpg}.webp"; done

Kaynak dosyayı da kontrol edin. Kameradan çıkan 6000 piksellik bir fotoğrafı yüksek kalitede yeniden kodlamak, gösterim boyutuna küçültülmüş bir kaynaktan daha uzun sürer ve görünür hiçbir fayda getirmez. EXIF verisi (konum, cihaz bilgisi) araçlara göre farklı ele alınır: cwebp varsayılanda meta veriyi kopyalamaz, ancak avifenc ve ImageMagick kaynak dosyadaki meta veriyi taşıyabilir. Bunun için sırasıyla --ignore-exif ve -strip seçeneklerini kullanın, çıktıyı exiftool ile kontrol edin. Saha fotoğraflarındaki konum verisi yalnız gereksiz bayt değildir. Gizlilik sorunudur.

srcset ve sizes doğru hesaplamak

srcset tarayıcıya aynı görselin farklı genişlikteki adaylarını, sizes ise görselin sayfada kaç CSS pikseli genişlikte gösterileceğini söyler. Tarayıcı sizes değerini cihazın piksel oranıyla (DPR) çarpar ve bu değeri karşılayan uygun adayı seçer. Hesabı somut bir düzen üzerinden yapalım:

  • Kapsayıcı en fazla 1200 px, kartlar üç sütunlu ve aralarında boşluk var: her kart yaklaşık 384 CSS pikseli.
  • Tablette iki sütun, mobilde tek sütun.
  • 2x ekranlı bir dizüstünde gereken aday genişliği: 384 × 2 = 768 piksel.
<img
  src="/img/proje-800.jpg"
  srcset="/img/proje-400.jpg 400w,
          /img/proje-800.jpg 800w,
          /img/proje-1200.jpg 1200w"
  sizes="(min-width: 1200px) 384px,
         (min-width: 768px) 50vw,
         100vw"
  width="1200" height="800"
  alt="Sunucu odasında rack kablolama"
  loading="lazy" decoding="async">

sizes içindeki medya koşulları soldan sağa değerlendirilir ve ilk eşleşen kullanılır; en geniş koşulu başa yazın. Son değer koşulsuz varsayılandır. width ve height öznitelikleri tarayıcının en-boy oranını önceden bilmesini sağlar ve görsel yüklenirken oluşan düzen kaymasını (CLS) engeller. CSS’te height: auto verildiğinde responsive davranış bozulmaz.

Aday sayısında denge arayın. Ardışık adaylar arasındaki fark çok küçükse önbellek isabeti düşer ve depolama artar; çok büyükse tarayıcı gereğinden büyük dosya indirir. Çoğu kurumsal düzen için 400–2000 piksel arasında 4–6 aday yeterlidir.

picture öğesi ile format yedeği

Farklı formatları sunmanın standart yolu <picture> öğesidir. Tarayıcı <source> öğelerini sırayla değerlendirir ve type değerini desteklediği ilk kaynağı kullanır; hiçbiri uymazsa <img> devreye girer. Erişilebilirlik metni, boyut öznitelikleri ve yükleme davranışı her zaman <img> üzerinde tanımlanır. alt, source üzerine yazılmaz.

<picture>
  <source type="image/avif"
          srcset="/img/hero-800.avif 800w, /img/hero-1600.avif 1600w"
          sizes="100vw">
  <source type="image/webp"
          srcset="/img/hero-800.webp 800w, /img/hero-1600.webp 1600w"
          sizes="100vw">
  <img src="/img/hero-1600.jpg"
       srcset="/img/hero-800.jpg 800w, /img/hero-1600.jpg 1600w"
       sizes="100vw" width="1600" height="900"
       alt="Veri merkezi koridoru" fetchpriority="high">
</picture>

Alternatif yol, sunucunun veya CDN’in Accept istek başlığına bakarak aynı URL’den farklı format döndürmesidir (içerik anlaşması). Bu durumda yanıtta Vary: Accept bulunmalı ve CDN’in bu davranışı desteklediği doğrulanmalıdır. Aksi halde AVIF desteklemeyen bir istemciye önbellekteki AVIF dosyası gidebilir ve görsel hiç görünmez. Önbellek başlıklarının ayrıntısı için Cache-Control ve CDN başlıkları rehberine bakın.

Lazy loading ve LCP görseli

Yerel loading="lazy" özniteliği, ekranın altında kalan görsellerin indirilmesini kullanıcı yaklaşana kadar erteler ve ilk yükte ağ rekabetini azaltır. Aynı öznitelik ekranın üstündeki büyük görsele uygulandığında ise LCP’yi doğrudan geciktirir. Sahada en sık karşılaştığımız ayar hatası budur: bir eklenti ya da tema “tüm görselleri lazy yap” der, hero da bu kurala takılır. Doğru dağılım şöyle:

Görsel konumu loading fetchpriority
Hero / LCP adayı eager (varsayılan) high
İlk ekrandaki küçük logolar eager belirtilmez
Kaydırma sonrası içerik görselleri lazy belirtilmez
Kaydırıcının gizli slaytları lazy low (isteğe bağlı)

LCP görseli CSS background-image ile verilmişse tarayıcı onu ancak stil dosyası işlendikten sonra keşfeder. Sayfa oluşturucularda hero arka planları sıklıkla bu şekilde kurulur. Keşif gecikir, LCP uzar. Mümkünse hero görselini <img> olarak yerleştirin; değilse responsive bir preload ekleyin:

<link rel="preload" as="image"
      href="/img/hero-1600.avif" type="image/avif"
      imagesrcset="/img/hero-800.avif 800w, /img/hero-1600.avif 1600w"
      imagesizes="100vw" fetchpriority="high">

type özniteliği, AVIF desteklemeyen tarayıcının bu dosyayı boşuna indirmesini engeller. Preload’ı yalnız gerçek LCP görseli için kullanın. Her şey yüksek öncelikliyse hiçbir şey yüksek öncelikli değildir.

WordPress’te görsel boyutlarının denetimi

WordPress, yüklenen her görsel için kayıtlı tüm ara boyutları üretir ve içerikteki <img> etiketlerine srcset/sizes değerlerini otomatik ekler. Çekirdek boyutlar (thumbnail, medium, medium_large, large ve 5.3 ile eklenen 1536 ile 2048 piksellik boyutlar) temaların ve eklentilerin eklediği boyutlarla birleşince tek bir yükleme onlarca dosyaya dönüşür. Disk şişer, yedek uzar. Önce mevcut durumu görün:

# Kayıtlı tüm görsel boyutlarını listele
wp media image-size

# Multisite’ta belirli bir alt site için
wp media image-size --url=https://web.example.com

# Yalnız eksik boyutları üret (önce staging’de deneyin)
wp media regenerate --only-missing --yes

Denetimde konsolda ve şablonlarda şu sorulara cevap arayın:

  • Hangi boyutu hangi tema/eklenti kaydediyor ve şablonlarda gerçekten kullanılıyor mu?
  • Gösterilen en geniş genişlik (ör. tam genişlik hero) için uygun bir aday var mı, yoksa tarayıcı orijinal dosyaya mı düşüyor?
  • Kaydırıcı ve galeri bileşenleri srcset üretiyor mu, yoksa tek ve büyük bir URL mi basıyor?
  • WordPress’in büyük görsel eşiği (big_image_size_threshold, varsayılan 2560 piksel) iş akışınıza uygun mu?
  • Sunucudaki görüntü kütüphanesi (Imagick veya GD) WebP ve AVIF kodlamayı destekliyor mu? WordPress 6.5 ve sonrası AVIF yüklemeyi kabul eder, ancak ara boyut üretimi sunucu desteğine bağlıdır.

Son madde sık atlanır. Sunucudaki kütüphane AVIF kodlayamıyorsa WordPress ara boyutları üretemez ve tema orijinal dosyayı basar; sorun ancak Network panelinde megabaytlık bir görsel görülünce fark edilir.

Yüklenen JPEG’lerin ara boyutlarını otomatik olarak WebP’ye dönüştürmek için WordPress 5.8 ile gelen image_editor_output_format filtresi kullanılabilir. Filtre orijinal dosyayı değiştirmez; yalnız üretilen ara boyutların formatını belirler. Toplu dönüşümü WordPress CDN katmanında (görsel dönüştürme servisi) yapmak da bir seçenektir; bu durumda önbellek anahtarının formatı kapsadığını doğrulayın. Cloudflare, sayfa önbelleği ve nesne önbelleğinin birlikte nasıl çalıştığı için Cloudflare, WP Rocket ve Redis rehberine göz atabilirsiniz.

Ölçüm ve doğrulama

Değişikliğin etkisini tahminle değil ölçümle doğrulayın. Kontrol sırası:

  1. DevTools Network panelinde Img filtresiyle her görselin aktarılan boyutuna bakın; Type sütununda gerçekten AVIF/WebP’nin teslim edilip edilmediğini görün.
  2. Elements panelinde görselin üzerine gelin; “Rendered size” ve “Intrinsic size” değerlerini karşılaştırın. Intrinsic değer, rendered değerin DPR ile çarpımından belirgin biçimde büyükse sizes hatalıdır.
  3. Lighthouse’un görsel teslimatı bulgularını (güncel sürümlerde “Improve image delivery”, eski sürümlerde “Properly size images” ve “Serve images in next-gen formats”) başlangıç listesi olarak kullanın.
  4. Saha verisinde LCP öğesinin görsel olup olmadığını ve kaynak yükleme gecikmesini izleyin.

Laboratuvar skoru bir göstergedir. Karar saha verisiyle verilir. Bu ölçüm ve iyileştirme sürecini kurumsal sitenizde planlı biçimde yürütmek isterseniz web performansı ve Core Web Vitals hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Başvuru kaynakları: görsel öğelerinin davranışı için WHATWG HTML Standard – Images, WebP araçları için Google WebP dokümantasyonu.

Sık sorulan sorular

AVIF varken WebP üretmeye hâlâ gerek var mı?

Güncel büyük tarayıcıların hepsi AVIF’i destekliyor, ancak eski Safari sürümleri ve bazı gömülü tarayıcılar desteklemeyebilir. picture öğesinde AVIF, WebP ve JPEG’i bu sırayla sunarsanız destekleyen tarayıcı en küçük dosyayı alır, eski istemcide görsel kırılmaz. Depolama ve üretim süresi kısıtlıysa AVIF ile JPEG yedeği de yeterli bir başlangıçtır.

sizes özniteliğini yazmazsam ne olur?

srcset’te w tanımlayıcısı kullanılıp sizes verilmezse tarayıcı görselin görüntü alanı genişliğinde (100vw) gösterileceğini varsayar. Üç sütunlu bir grid’de bu, gerekenin yaklaşık üç katı genişlikte dosya indirmek demektir. Ekranda bozulma görmezsiniz; bant genişliği sessizce gider.

LCP görselinde loading=”lazy” kullanmak neden sorun?

Lazy loading, tarayıcının görseli ancak düzen hesaplandıktan ve görselin görüntü alanına yakın olduğu anlaşıldıktan sonra istemesine yol açar. Ekranın üstündeki büyük görselde bu, isteğin gecikmesi ve LCP’nin uzaması demektir. LCP adayı görsel eager yüklenmeli ve fetchpriority=”high” ile önceliklendirilmelidir.

WordPress’te yeni boyut ekledikten sonra eski görseller ne olur?

add_image_size ile tanımlanan yeni boyutlar yalnız bundan sonra yüklenen görseller için üretilir. Mevcut görseller için WP-CLI ile wp media regenerate komutunu, tercihen –only-missing parametresiyle ve önce test ortamında çalıştırın. İşlemden önce uploads dizininin yedeğini alın; geri dönüş ancak öyle kolay olur.

Destek

Bu konuda destek ya da keşif için bize ulaşın.

İletişim formu
[email protected]

Eretek Web

Kurumsal web siteleri, WordPress ve CMS platformları, intranet ve SharePoint portalları, doküman yönetimi ile form ve onay süreçlerini kuruyor, güvenli ve güncel tutuyoruz.

Bilgi Merkezi

Diğer yazılar