SharePoint Hub Site Mimarisi: Departman Sitelerini Doğru Bağlamak

Departman sitesi sayısı yirmiyi geçtiğinde SharePoint intranetinde sorun artık içerik değildir; siteler birbirinden kopar, menüler tutarsızlaşır, kullanıcı aradığını bulamaz. Klasik alt site ağacı ilk kurulumda bu dağınıklığı gizler. Kuruluş şeması ilk değiştiğinde ise taşınamaz bir yapıya dönüşür. Aşağıda düz site yapısı ve hub ilişkilendirmesiyle büyüyebilen bir topolojiyi; hub sayısı kararını, navigasyon katmanlarını, PowerShell komutlarını ve yeniden yapılanma adımlarını saha gözüyle anlatıyoruz.

Alt siteler yerine düz yapı

Eski yöntemde tek site koleksiyonu altında /sites/intranet/ik/bordro gibi iç içe alt siteler (subsite) açılırdı. İzinler, navigasyon ve tema üst siteden devralınır; ilk hafta pratik görünür. Sorun, üst sitenin hem URL’ye hem izin zincirine gömülü olmasıdır. Bordro ekibi İK’dan Finans’a geçtiğinde alt siteyi taşımak; URL’leri, izinleri, kütüphane bağlantılarını ve akışları yeniden kurmak demektir. Sahada en sık gördüğümüz tablo budur. Kimse taşımaya cesaret edemez.

Modern SharePoint’te yapı düzdür: her departman, ekip veya proje kendi site koleksiyonudur (/sites/ik, /sites/bordro, /sites/finans). Siteler arasındaki mantıksal ilişki URL ile değil, hub ilişkilendirmesiyle kurulur ve tek ayarla değişir. Düz yapının sahadaki karşılığı:

• Bağımsız yaşam döngüsü: Bir site arşivlenir, silinir veya saklama ilkesine alınır; diğerleri etkilenmez.
• Ayrık izin sınırı: Her sitenin kendi sahip, üye ve ziyaretçi grupları vardır; devralma zinciri yoktur.
• Site düzeyi ayarlar: Dış paylaşım, depolama kotası ve hassasiyet etiketi site bazında yönetilir.
• Yeniden düzenleme kolaylığı: Siteyi başka hub’a bağlamak dakikalar sürer, URL değişmez.

Mevcut alt site yapısından çıkarken alt siteler genellikle taşıma aracıyla yeni site koleksiyonlarına aktarılır. Bu iş yeniden kurulum kadar emek ister; hub tasarımı taşımadan önce kâğıt üzerinde bitmiş olmalı. Genel planlama maddeleri için SharePoint intranet kontrol listesi iyi bir başlangıç; burada yalnız site topolojisine odaklanıyoruz.

Hub ne yapar, ne yapmaz

Hub, mevcut bir iletişim veya ekip sitesinin “hub” olarak kaydedilmesiyle oluşur. İlişkili siteler hub’ın altına taşınmaz, yalnızca ona bağlanır. Beklentiyi baştan doğru kurmazsanız ilk şikâyet izinlerden gelir:

Konu	Hub sağlar mı?	Açıklama
Ortak navigasyon	Evet	Hub navigasyon çubuğu tüm ilişkili sitelerin üstünde görünür.
Tema	Evet	İlişkili siteler hub temasını alır.
Arama kapsamı	Evet	Hub içinden yapılan arama ilişkili siteleri kapsar.
İçerik toplama	Evet	Haberler, Siteler ve Vurgulanan içerik web bölümleri hub kapsamında çalışır.
Site şablonu uygulama	İsteğe bağlı	Hub’a tanımlı site şablonu ilişkilendirmede uygulanır.
İzin devralma	Hayır	İlişkilendirme izinleri değiştirmez; her site kendi izinlerini korur.
Hiyerarşik URL	Hayır	Site adresleri hub’dan bağımsızdır.

En yaygın yanlış varsayım şudur: hub’a bağlanan site, hub üyelerine otomatik açılır. Açılmaz. Toplanan haberler ve belgeler kullanıcının yetkisine göre süzülür; yetkisi olmayan kullanıcı hub ana sayfasındaki haber web bölümünde o sitenin haberini hiç görmez. Hub sahipleri hub ziyaretçilerini ilişkili sitelerle eşitleme (hub permissions sync) seçeneğini kullanabilir. Bu yalnız okuma erişimidir ve ilişkili sitenin sahibi kendi sitesi için kapatabilir. İzin tarafının ayrıntısı SharePoint izin modeli rehberinde.

Bir site aynı anda yalnızca bir hub’a bağlanır. Hub’lar ise birbirine ilişkilendirilebilir (hub-to-hub); bu ilişki navigasyonu ve temayı birleştirmez, yalnız arama ve içerik toplama kapsamını genişletir.

Kaç hub, hangi gruplama

Hub sayısını teknik sınırdan çok kullanıcı davranışı belirler. Kiracı başına hub sınırı pratikte nadiren darboğaz olur (güncel değeri Microsoft’un SharePoint sınırları sayfasından doğrulayın). Asıl maliyet şudur: her hub ayrı navigasyon, ayrı tema ve ayrı sahiplik yükü getirir. Gruplamaya karar vermeden önce dört soruyu yanıtlayın:

1. Kullanıcı içeriği nasıl arıyor? Çalışan “İK ile ilgili bir şey” diye düşünüyorsa fonksiyonel gruplama; “Gebze tesisi” diye düşünüyorsa lokasyon gruplaması doğaldır.
2. Hub’ı kim yönetecek? Sahibi olmayan hub’ın navigasyonu birkaç ayda eskir. Her hub’ın adı belli bir sahibi olmalı.
3. Haber akışı kime hitap ediyor? Hub ana sayfası ilişkili sitelerin haberlerini toplar; birlikte okunacak siteler aynı hub’da durmalı.
4. Yapı ne kadar kalıcı? Sık değişen projeler için ayrı bir “Projeler” hub’ı, organizasyon şemasına birebir eşlenmiş hub’lardan daha uzun yaşar.

Orta ölçekli bir sanayi şirketi için tipik başlangıç şöyle olabilir: kurumsal ana site (home site), “Kurumsal Hizmetler” hub’ı (İK, Finans, Satın Alma, BT), “Operasyon” hub’ı (Üretim, Kalite, Lojistik, İSG) ve “Projeler” hub’ı. Teams’e bağlı ekip siteleri ilgili hub’a bağlanabilir. Gizli içerikli bir ekip sitesini hub’a bağlamak içeriği açmaz; site hub navigasyonuna da kendiliğinden eklenmez, bağlantıları hub sahibi elle yönetir. Kural basit: hub navigasyonuna yalnız geniş kitleye açık siteler girer. Aksi hâlde kullanıcı her gün “erişim reddedildi” sayfasına düşer ve intranete güveni kaybeder.

Hub navigasyonu ve global navigasyon

Modern kurumsal intranet ve web portallarında üç navigasyon katmanı birlikte çalışır. Rolleri karışırsa menü şişer:

Katman	Nerede görünür	Amaç
Global navigasyon	SharePoint uygulama çubuğu	Tüm intranet genelinde ana bölümlere erişim
Hub navigasyonu	Hub ve ilişkili sitelerin üstü	Hub ailesindeki siteler ve ortak kaynaklar
Site navigasyonu	Sitenin kendi menüsü	Sitenin sayfaları ve kütüphaneleri

Global navigasyon, kiracıda bir ana site (home site) tanımlandıktan sonra ana sitenin ayarlarından açılır; home site ve Viva Connections tarafı Viva Connections kurulum rehberinde. Hub navigasyonunu hub sahibi, hub sitesinin üst menüsünden düzenler. Pratik kural: global navigasyonda yalnız hub’lar ve kuruluş genelindeki birkaç temel kaynak; hub navigasyonunda o ailenin siteleri ve sık kullanılan araçlar; site navigasyonunda yalnız o sitenin içeriği. Aynı bağlantı üç katmanda tekrarlanıyorsa tasarım yanlıştır. Bakım üç katına çıkar.

Navigasyon öğelerinde hedef kitle (audience targeting) açılarak bazı bağlantılar yalnız belirli Microsoft 365 veya güvenlik gruplarına gösterilebilir. Bu bir güvenlik denetimi değildir. Bağlantıyı gizler, hedef içeriğin iznine dokunmaz.

Hub kaydı ve ilişkilendirme komutları

Hub kaydını yalnız SharePoint yöneticisi (veya üstü) yapabilir. Yönetim merkezinden de yapılır; ama tekrarlanabilirlik ve kayıt tutmak için PowerShell’i tercih ediyoruz. Aşağıdaki örnek SharePoint Online Management Shell ile çalışır; kiracı adı ve site adresleri örnektir:

Connect-SPOService -Url https://contoso-admin.sharepoint.com

# Mevcut iletişim sitesini hub olarak kaydet; ilişkilendirme yetkisini bir grupla sınırla
Register-SPOHubSite -Site https://contoso.sharepoint.com/sites/kurumsal-hizmetler `
  -Principals "intranet-editorleri@contoso.com"

# Hub görünen adını ve açıklamasını güncelle
Set-SPOHubSite -Identity https://contoso.sharepoint.com/sites/kurumsal-hizmetler `
  -Title "Kurumsal Hizmetler" -Description "İK, Finans, Satın Alma ve BT siteleri"

# Departman sitesini hub’a bağla
Add-SPOHubSiteAssociation -Site https://contoso.sharepoint.com/sites/ik `
  -HubSite https://contoso.sharepoint.com/sites/kurumsal-hizmetler

# Kayıtlı hub’ları listele
Get-SPOHubSite

-Principals, siteleri bu hub’a bağlama yetkisini belirtilen kullanıcı veya gruplarla sınırlar. Verilmezse her site sahibi sitesini hub’a kendisi bağlar. Birkaç ay sonra hub navigasyonunda kimsenin tanımadığı siteler, haber akışında test sayfaları görürsünüz. Kurumsal hub’larda yetkiyi bir grupla sınırlayın. Sonradan yetki eklemek için Grant-SPOHubSiteRights, kaldırmak için Revoke-SPOHubSiteRights kullanılır.

Hub sitesi ayarlarında “ilişkilendirme için onay iste” seçeneği de var; açıldığında talep bir Power Automate onay akışıyla hub sahibine gider. Akış tasarımı için Power Automate onay süreçleri rehberine bakabilirsiniz.

PnP PowerShell kullanan ekipler için eşdeğer komutlar Register-PnPHubSite ve Add-PnPHubSiteAssociation’dır. Toplu ilişkilendirmede site listesini CSV’de tutup döngüyle çalıştırın; değişiklik hem tekrarlanabilir hem denetlenebilir olur:

# hub-esleme.csv: SiteUrl,HubUrl
Import-Csv .\hub-esleme.csv | ForEach-Object {
    Add-SPOHubSiteAssociation -Site $_.SiteUrl -HubSite $_.HubUrl
    Write-Output "$($_.SiteUrl) -> $($_.HubUrl)"
}

Organizasyon değişikliğinde yeniden yapılandırma

Düz yapının gerçek değeri burada görünür. Örnek: Satın Alma, “Kurumsal Hizmetler”den ayrılıp yeni kurulan “Tedarik Zinciri” birimine bağlanıyor. Alt site modelinde bu bir taşıma projesidir. Hub modelinde bir bakım penceresidir:

1. Etki analizi: Satın Alma sitesine işaret eden hub navigasyon bağlantılarını, Haberler web bölümlerini ve Power Automate akışlarını listeleyin. Akışlar site URL’sine bağlıdır; URL değişmediği için genelde etkilenmez.
2. Yeni hub’ı hazırlayın: “Tedarik Zinciri” iletişim sitesini oluşturun, hub olarak kaydedin, tema ve navigasyonunu tanımlayın.
3. İlişkilendirmeyi değiştirin: Önce Remove-SPOHubSiteAssociation -Site <url> ile siteyi eski hub’dan ayırın, ardından Add-SPOHubSiteAssociation ile yeni hub’a bağlayın. İki komutu aynı pencerede çalıştırın; site hub’sız kalmasın.
4. Navigasyonu temizleyin: Eski hub navigasyonundaki Satın Alma bağlantısını kaldırın, yeni hub’a ekleyin.
5. Görünümü doğrulayın: Site yeni hub’ın temasını ve navigasyonunu alır. Yeni hub’a tanımlı site şablonu varsa uygulanır; eski şablonun eklediği listeler ve sayfalar sitede kalır, kendiliğinden silinmez.

Hub’ın kendisi kaldırılacaksa sıra önemlidir: önce ilişkili siteleri yeni hub’larına taşıyın, sonra Unregister-SPOHubSite ile kaydı silin. Ters sırada siteler bir süre ortak navigasyonsuz kalır. Kayıt silinince site silinmez, yalnız hub özelliğini kaybeder. Site adının da değişmesi gerekiyorsa yönetim merkezindeki site adresi değiştirme özelliği eski adres için yönlendirme oluşturur; ama uygulamalarda, eşitleme istemcilerinde ve betiklerde sabit kodlanmış adresleri ayrıca tarayın. Yönlendirme her şeyi kurtarmaz.

Hub mimarisi kontrol listesi

• Yeni siteler alt site olarak değil, ayrı site koleksiyonu olarak açılıyor.
• Her hub’ın adı belli bir sahibi ve navigasyon bakım sorumlusu var.
• Hub ilişkilendirme yetkisi -Principals ile sınırlandı veya onay akışı açık.
• Global, hub ve site navigasyonu arasında bağlantı tekrarı yok.
• Gizli içerikli siteler hub navigasyonunda listelenmiyor.
• Site–hub eşlemesi CSV veya benzeri bir envanterde tutuluyor.
• Kuruluş değişikliği için yeniden ilişkilendirme prosedürü yazılı.

Kütüphanelerin iç yapısı bu topolojinin bir alt katmanıdır; sınıflandırma için meta veri ve içerik türü rehberi doğal devam okumasıdır. Resmi tasarım ilkeleri Microsoft’un hub site planlama dokümantasyonunda yer alır. Topolojiyi birlikte planlamak isteyen ekipler SharePoint intranet ve personel portalı hizmetimize göz atabilir.

Sık sorulan sorular

Bir site birden fazla hub’a bağlanabilir mi?

Hayır. Bir site aynı anda yalnızca bir hub’a bağlanır. Siteyi farklı içerik akışlarında göstermek gerekiyorsa hub’lar arası ilişkilendirme veya web bölümlerinde site bazlı filtre kullanılır.

Siteyi hub’a bağlamak izinleri değiştirir mi?

Hayır. İlişkilendirme navigasyonu, temayı ve arama kapsamını etkiler; sitenin sahip, üye ve ziyaretçi grupları olduğu gibi kalır. Hub ziyaretçi eşitlemesi isteğe bağlı, ayrı bir ayardır.

Mevcut alt siteler hub’a dönüştürülebilir mi?

Doğrudan hayır. Hub kaydı site koleksiyonu düzeyinde yapılır; alt site hub olarak kaydedilemez. Alt sitenin içeriği yeni bir site koleksiyonuna taşınır, o site sonra hub’a bağlanır.

Hub kaydını silmek siteyi de siler mi?

Hayır. Unregister-SPOHubSite yalnız hub özelliğini kaldırır; site ve içeriği yerinde kalır. Önce ilişkili siteleri yeni hub’larına taşımak, siteleri navigasyonsuz bırakmaz.